Bewaring moet alle scenario’s aan kunnen

Geen spectaculaire vergezichten voor de aardappelbewaring na 2030. Wel grote stap naar nieuwe en verbeterde sensortechnieken om bewaarproces beter te kunnen sturen.

De bewaring van de toekomst moet alle scenario’s aan kunnen. Dat wil zeggen, dat een bewaring zo ingericht moet zijn dat hierin ook onder de meest ongunstige uitgangssituatie aardappelen zonder kwaliteitsverlies tot aan het eind van de geplande bewaarperiode bewaard kunnen worden. Hogere kwaliteitseisen van afnemers en extremere weersomstandigheden stellen steeds hogere eisen aan de manier waarop aardappelen bewaard worden.

Daarvoor is een ‘state of the art’ bewaring nodig, dat wil zeggen alle technische mogelijkheden die beschikbaar zijn moeten er in zitten. Luuk Salomons, directeur Omnivent, ziet voor de komende 15 jaar geen grote ommezwaai in methoden om aardappelen of andere landbouwproducten te bewaren. Bij nieuwe bewaarplaatsen komt de nadruk nog veel meer te liggen op de aardappelkwaliteit.

Energieneutrale bewaring

De bewaring van de toekomst is energieneutraal of levert zelfs energie. Zonnepanelen op het dak kunnen voldoende energie leveren om aardappelen een jaar te kunnen bewaren. Een praktisch probleempje is nog dat aanbod van en vraag naar energie niet altijd op hetzelfde moment vallen. In de zomer met veel zon, wanneer veel koelcapaciteit nodig is, lukt dat nog wel. Wanneer in een sombere herfst de aardappelen gedroogd en bijverwarmd moeten worden, is de energievraag groter dan het aanbod. Met een energiemanagementsysteem waarmee acties uitgesteld of naar voren gehaald worden, kan een deel van het verschil opgevangen worden. Om zonder een externe aansluiting te kunnen, moet er een betaalbaar buffersysteem voor energie bedacht worden.

De bewaring van de toekomst beschikt over een systeem dat zowel kan koelen als verwarmen, een hybride systeem dat 2 kanten op kan werken.

Ook fritesaardappelen in bulk opslaan

Pootaardappelen en tafelaardappelen zitten allemaal in kisten. Voor fritesaardappelen verwacht Salomons dat deze ook in de toekomst in bulk opgeslagen worden. De grootte van de cellen is vooral afhankelijk van de logistiek, het areaal aardappelen dat een teler opslaat en de snelheid waarmee de afnemer de aardappelen ophaalt.

Chemische kiemremming wordt uitgebannen. Door op lagere temperatuur te bewaren wordt de kiemlust wel getemperd, maar dat is niet voor alle rassen geschikt, omdat de bakkwaliteit door versuikering dan versneld achteruit gaat. Daarop heeft de bewaartechniek nog geen antwoord. Dat is meer een taak voor veredelingsbedrijven om geschiktere rassen te kweken.

Geen gesloten systemen

Salomons ziet niets in zogenoemde gesloten bewaarsystemen waarbij aardappelen onder geconditioneerde omstandigheden, zonder invloed van buiten, bewaard worden. Probleempartijen met bijvoorbeeld doorwas, rot of vorstschade waaruit veel vocht afgevoerd moet worden, vragen een enorme ventilatiecapaciteit. Voor gesloten systemen wordt dat volgens de specialist te kostbaar. “Gesloten droogsystemen hebben maar 20% van de droogcapaciteit van een conventioneel systeem in perioden wanneer de buitenlucht geschikt is om te drogen.” In de bewaring van de toekomst blijven dus alle opties open. 

Volledig roostervloer

De huidige ventilatietechnieken staan niet ter discussie, volledig roostervloer voor losse bewaring wordt de standaard. Een nieuwe ontwikkeling is de FlexiFlor waarin de grootte van de openingen in de roosters aangepast kan worden aan het product dat erop ligt. Regelbare ventilatoren zijn de norm. Deze zijn energiezuiniger en vallen onder fiscale stimuleringsregelingen. Salomons waarschuwt er echter voor dat telers op moeten passen dat ze door de ventilatoren op een lage snelheid niet meer uren gaan draaien. “De indrogingsverliezen zijn recht evenredig met het aantal draaiuren, de luchtsnelheid speelt daarbij nauwelijks een rol. Voor je het weet bespaar je € 10 op energie en kost het je € 100 aan indrogingsverliezen.”

Warmtewisselaar

De bewaarplaats van de toekomst is ook ingericht met een apart systeem om CO2 af te zuigen. Dit vraagt minder energie en voor minder temperatuurverlies dan de lucht verversen met de grote bewaarventilatoren. Omnivent heeft daar een systeem voor met een warmtewisselaar waarbij de uitgaande lucht de buitenlucht afhankelijk van de weersomstandigheden opwarmt of juist afkoelt.

Adiabatische koeling

Een techniek waar Salomons veel van verwacht is de zogenoemde adiabatische koeling. Dit is een koelconcept dat is gebaseerd op laten verdampen van water. De energie die nodig is voor het verdampen, wordt onttrokken aan de lucht. Het is geen alternatief voor mechanische koeling, maar bedoeld als ondersteuning. Belangrijker is echter dat met dit systeem de luchtvochtigheid in de bewaring op een hoog niveau is te houden. Dat beperkt de vochtafgifte van de aardappelen waardoor minder snel drukplekken ontstaan en het gewichtsverlies in de bewaring tot een minimum beperkt blijft. Nu is het systeem in Nederland nog moeilijk te verkopen, maar in de toekomst hoort het volgens Salomons tot de standaarduitrusting van een aardappelbewaring.

Aansluiting bij megatrends

John Wiskerke, director Strategic Supply & Director Ambient van fritesfabrikant LambWeston verwacht ook voor de aardappelbewaring aansluiting bij de megatrends artificial intelligence en the internet of things. De fritesindustrie wil hun klanten jaarrond producten van consistente kwaliteit leveren en daarvoor zijn ook aardappelen van consistente kwaliteit nodig. De kwaliteit moet daarom ook na een jaar in de bewaring behouden blijven. Wiskerke ziet in de toekomst dan ook een verdere overlap van het oude en nieuwe seizoen. Aardappelen moeten daarom tot in september zonder kwaliteitsverlies bewaard kunnen worden. De uitdaging is niet alleen om de kwaliteit te handhaven maar ook om het verloop van het bewaarproces goed te kunnen volgen.

Processen op de voet volgen

De grote wens is het ontwikkelen van technologie om het verouderingsproces van de aardappel op de voet te kunnen volgen. Een aardappel is een levend product en er zijn vast wel indicatoren te bepalen en te meten met een voorspellende waarde voor wanneer een partij gaat kiemen en hoe de bakkwaliteit zich ontwikkelt. Met zulke gegevens kan een teler zijn aardappelen in de bewaring beter sturen. Door het hele bewaarproces met relevante gegevens te monitoren, krijgt de industrie ook beter zicht op de kwaliteit, zodat partijen waarvan de kwaliteit achteruitloopt tijdig verwerkt kunnen worden en partijen die goed blijven pas aan het eind van het seizoen opgehaald worden.

‘Sensortechnologie gaat enorm helpen’

Het bewaarregime voor aardappelen is behoorlijk conservatief en risicomijdend. Dat het meestal goed gaat, is omdat men ruime veiligheidsmarges inbouwt. Inschuren, met buitenlucht drogen, wondheling en dan heel geleidelijk de temperatuur omlaag om niet in de problemen te komen als je toevallig een warme december krijgt.Het is de blik van Matthijs Montsma, onderzoeker Postharvest Quality bij Wageningen Food & Biobased Research. “Het gaat misschien niet slecht met de aardappelbewaring, maar het kan wel stukken beter.

Is de bewaartechniek de afgelopen 30 jaar dan niet veel verfijnder geworden?

“Er is niet zoveel veranderd. Innovaties beperken zich tot dingen als automatiek, energiezuinige ventilatoren en touchscreens bij de bediening van de bewaarinstallatie. Maar het ontbreekt aan een visie op waar het heen gaat met de aardappelbewaring. Men hanteert nog de methodiek zoals in het boekje Aardappelbewaring van Van der Schild uit 1986. Natuurlijk veranderen de basiswetten niet, maar ondertussen is wel verfijning mogelijk.”

Zoals?

“We moeten veel meer informatie van buiten de bewaring op de bewaring betrekken. Dat is informatie uit de teelt, maar ook van verwerkers van aardappelen. Soms lopen aardappelen al vroeg ergens een achterstand op, daar kun je meer mee doen in de bewaring. Gegevens uit de teelt, hoe vlekkeloos verloopt die? Hoe zit het bij de oogst precies met afrijping en kiemrust? Dan bedoel ik niet in het wilde weg data verzamelen en patronen zoeken, maar gericht aan de gang. Alleen tijdens de bewaring kijken naar maximale CO2-concentraties, temperatuur en luchtvochtigheid is te weinig. Het moet preciezer. Wondheling, duurt die nou 3 weken of is dat 2,7. Een wanneer is het dan 2,7 en wanneer 3? Het moet scherper voor meer kwaliteit. Ook tijdens de bewaring wil ik kunnen meten hoe snel de aardappel verouderd.”

Waar staat de aardappelbewaring in 2030?

“Mijn toekomstbeeld is dat we dan objectieve sensorinformatie uit de teelt gebruiken om aardappelen beter te bewaren. Dat we ook tijdens de bewaring met sensoren informatie over bijvoorbeeld vluchtige stoffen verzamelen en daar het bewaarregime op afstemmen. Het gaat er hier om dat we luisteren naar de aardappel en op basis van wat ze ons vertellen de optimale bewaarcondities instellen. Je ziet dat nu al gebeuren bij producten als appels, tomaten, mango.

We weten te weinig van de dynamiek in de bewaring. We weten dat sprake is van verzoeting, maar hoeveel? We weten wel wat, maar omdat we het niet precies weten, bewaren we suboptimaal.”

“Er zijn nu veel specialisten die heel veel weten van aardappelen. Maar heel veel is gebaseerd op menselijke waarneming. Op wat de waarnemer ziet of denkt te zien. Wil je stappen vooruit zetten, informatie in systemen stoppen, dan moet je van menselijke waarneming naar meetbaar, naar feitelijk. Dat is een hele stap die gemaakt moet worden. Sensortechnologie gaat daarbij enorm helpen.”

Evolutie of revolutie in de aardappelbewaring?

“Vandaag oogsten en dan meteen echt weten hoe lang je kunt bewaren en objectief weten welke kwaliteit je dan hebt. Dat wil ik wel een revolutie noemen. Ik verwacht dat onderzoek na enkele decennia van betrekkelijke stilstand in de bewaartechniek veel gaat opleveren.”

Bron:Boerderij

Beursnoteringen

Advertentie

 

Contractspecificaties

Contractgrootte: 25 ton
Handelstijden: 10.00 - 16.00u
Contractmaanden april, juni,
november
Min.prijsverschil €0,10  (€25)
Notering: € per 100 kg

 

Klik hier voor de
volledige contractspecificaties

Weer

Weersverwachting
Nederland
Meer weer in Nederland

Weersverwachtingen in Noord-West Europa